Linux, Unix tabanly bir i?letim sistemi oldu?u için her ikisi de kullanym açysyndan benzerlikler içerir. Günümüzde bir çok i?verenin istekleri arasynda Unix bilgisinin olmasy yer almaktadyr. E?er Linux manty?yny anlar ve komutlaryny rahatlykla kullanabilirseniz sizin de bir Unix bilginiz vardyr demektir. Hatta bazy komutlar IBM AIX ile bile aynydyr. Bu yüzden Linux en çok tercih edilen i?letim sistemlerinden biridir.

Dosya Tipleri
Linux’ta 3 de?i?ik dosya tipi vardyr. Bunlar syradan dosyalar, dizinler ve aygyt dosyalarydyr. Syradan dosyalar çaly?abilir programlardan veya datalardan olu?ur. Dizinler di?er dosyalary ve dizinleri baryndyran dosyalardyr. Aygyt dosyalary ise tape, disk sürücüleri, CD-ROM sürücüleri, modemler, network kartlary, tarayycylar ile ilgili dosyalardyr. Yani bu aygytlara eri?im bu dosyalar üzerinden olur. Hatta bilgisayaryn hafyzasy bile bir dosya ile ifade edilir.

touch, echo, cat komutlary
Birçok text editörü ile dosya yaratylabilr. Ancak bunun en basit yolu bir terminalin komut satyrynda

$ touch dosyam

komutunu i?letmektir. Bu komut sayesinde ady dosyam olan içi bo? bir dosya yaratylyr. ?ayet içinde birtakym yazylar olan bir dosya yaratmak istiyorsak o zaman echo komutuyla yönlendirme yapmalyyyz:

$ echo içi dolu dosya

Bu komut i?letilince standat çyky? olan ekrana “içi dolu dosya” yazacaktyr. Tabi bu çyktyyy ekran yerine bir dosyaya yönlendirirsek o zaman içinde “içi dolu dosya” yazan bir dosya yaratylacaktyr. A?a?yda bunu görece?iz.

$ echo içi dolu dosya > dosyam

Bu komut i?letilince terminal penceresinden bir görüntü alamayyz, ancak dosyam isimli bir dosya yaratylmy?tyr ve içinde “içi dolu dosya” yazar.

Dosyalaryn içeri?ini görmek için kullanylan birkaç komut vardyr. Ayryca bir text editörü açarak da dosyalaryn içeri?i incelenebilir. Örne?in terminalde

$ cat dosyam

komutunu i?letirsek dosyam isimli dosyanyn içeri?i ekrana basylyr. E?er dosyanyn uzunlu?u bir ekran görüntüsüne sy?mayacak kadar uzunsa dosyanyn sonu gelene kadar görüntü kayacaktyr ve ekranda sadece son ekrana sy?an satyrlary kalacaktyr. Bunu sayfalara bölerek görüntülemek için komut satyrynda bazy ek komutlar yazmalyyyz. Buna daha sonra de?inece?im.

Dosyanyn içindeki veriyi kaybetmeden üzerine ekleme yapmak için yine echo komutu kullanylabilir. Bu durumda yönlendirmeyi ( >> ) i?aretini kullanarak yapmalyyyz.

$ echo bu ikinci satyrdyr >> dosyam

Bu komuttan sonra dosyam isimli dosyanyn içinde yazylanlary listelersek

$ cat dosyam

içi dolu dosya

bu ikinci satyrdyr

bu görüntüyle kar?yla?yryz.

ls komutu

Dosyalaryn listelenmesi için ls komutu kullanylyr. Mesela bulundu?unuz dizinde bu komutu i?letin ve bulundu?unuz dizinde neler var neler yok görün.

$ ls

aylar dosyam gunler mevsimler muzik

Benim çaly?ma dizinimdeki dosya ve dizinler bunlar. Burada birçok dosya ve dizin olsa ve bize m ile ba?layanlar lazym olsa yapmamyz gereken ls komutuna parametreler ekleyerek bunu belirtmektir.

$ ls m*

mevsimler muzik

Unix’te her dizinin iki özel dosyasy vardyr. Bunlar .(dot) ve ..(dot-dot) dosyalarydyr. Normal olarak bu dosyalar gizlidir ve ls komutu parametresiz kullanylyrsa görülemezler.

$ ls -a

. .. aylar dosyam gunler mevsimler muzik

-a parametresiyle gizli dosyalar da görülebilir. Dosya ve dizinler hakkynda daha ayryntyly bilgi almak için ise bir parametreye daha gerek vardyr. ls komutu -a ve -l parametreleriyle beraber kullanylyrsa dosyalar hakkynda geni? bilgi elde edilir. Bu ayryntyly bilgi dosya tipi, kullanycy izinleri, dosyanyn sahibi, dosyanyn grubu, dosyanyn yaratylma tarihinden ibarettir. Bir örnek vermek gerekirse,

$ ls -al

-rw-r-r- 1 predator user1 2156 jul 19 1998 .
-rw-r-r- 1 predator user1 2246 jul 19 1998 ..
-rw-r-r- 1 predator user1 147 jul 19 1998 .profile
-rwxr-xr- 1 predator user1 186 jul 25 1998 aylar
-rwxrwxrwx 1 predator user1 296 jul 22 1999 dosyam

pwd, cd , cd.. komutlary

Unix dosya-dizin hiyerar?isi içinde hareket ederken cd ve cd.. komutlary kullanylyr. Bulunan dizini ö?renmeye yarayan komut da pwd (print working directory)’ dir.

$ pwd

/home/predator/deneme

$ cd..

$ pwd