LINUX

ilgili Yazilar

Benzer yazı yok

Linux , serbestçe dağıtılabilen, çok görevli, çok kullanıcılı UNIX işletim sistemi, türevidir. Linux, İnternet üzerinde ilgili ve meraklı birçok kişi tarafından ortak olarak geliştirilmekte olan ve başta IBM-PC uyumlu kişisel bilgisayarlar olmak üzere birçok platformda çalışabilen ve herhangi bir maliyeti olmayan bir işletim sistemidir.

UNIX 70′ li yılların ortalarında büyük bilgisayarlar üzerinde çok kullanıcılı bir iÅŸletim sistemi olarak geliÅŸtirilmiÅŸtir. Zaman içerisinde yayılmış ve birçok türevi ortaya çıkmıştır. UNIX ismi UNIX Research Laboratories INC ÅŸirketinin tescilli markası olduÄŸundan dolayı birçok ÅŸirket, aynı temele dayanan iÅŸletim sistemleri için deÄŸiÅŸik isimler kullana gelmiÅŸlerdir.

Örnek olarak;

Hewlett-Packard; HP-UX
IBM; AIX
Sun Microsystems; SunOS gibi.

Bugün kişisel bilgisayarlardan süper bilgisayarlara kadar birçok bilgisayar için yazılmış bulunan UNIX türevleri mevcuttur. Ne var ki, bu türevlerin çoğu gelişimi belirli bir noktada durmuş ve yüksek fiyatla satılan ticari yazılımlardır.

Linux, temel olarak Finlandiya Ãœniversitesin’ de öğrenci olan Linus Torvalds ‘ın ve internet üzerinde, meraklı bir çok yazılımcının katkıları ile geliÅŸtirilmiÅŸtir. Linux, geliÅŸimi açık bir ÅŸekilde yapılmaktadır. Bunun anlamı, iÅŸletim sisteminin her aÅŸaması açık olarak Ä°nternet üzerinde yayınlanmakta, dünyanın dört bir yanında kullanıcılar tarafından test edilmekte, hataları ve eksiklikleri tespit edilerek düzeltilmekte ve geliÅŸtirilmektedir. Zaman zaman bu deneme aÅŸamaları belirli bir noktada durdurulur ve güvenilir bir iÅŸletim sistemi sunulup, geliÅŸtirme için ayrı bir seriye devam edilir. GeliÅŸtirmede yer alan bu açıklık Linux’ un en büyük avantajlarından biridir. GeliÅŸimi evrimseldir, hatalar anında kullanıcılar tarafından tespit edilip rapor edilmekte ve birçok kiÅŸinin katkısıyla düzeltilmektedir. Bazı iÅŸletim sistemi sürümleri, saatler içerisinde güncellenebilmektedir.

Linux, Andy Tannenbaum tarafından geliÅŸtirilmiÅŸ olan Minix iÅŸletim sisteminden esinlenilmiÅŸtir. Linus Torvalds, boÅŸ zamanlarında Minix’ ten daha iyi bir iÅŸletim sistemi yaratmak düşüncesiyle 1991 AÄŸustos sonlarında ilk çalışan Linux çekirdeÄŸini oluÅŸturdu. 5 Ekim 1991 tarihinde 0.02 sürümü Linux ilk defa tanıtıldı. Linus, comp.os.minix haber grubuna gönderdiÄŸi yazıda yeni bir iÅŸletim sistemi geliÅŸtirmekte olduÄŸunu ve ilgilenen herkesin yardımını beklediÄŸini yazmıştı. Ä°ÅŸletim sisteminin, çekirdeÄŸi için verilen numaralar kısa sürede bir standart kazandı. a.x.y seklinde belirtilen çekirdek türevlerinde y bulunulan seviyeyi, x geliÅŸim aÅŸamasını göstermektedir. Tek sayılı x’ ler geliÅŸtirme aÅŸamalarını çift sayılı x’ ler ise güvenilir Linux çekirdeklerini göstermektedirler. a ise deÄŸiÅŸik Linux sürümlerini belirtir. Bu yazının hazırlandığı Ocak 1998 içerisinde en son güvenilir (kararlı) Linux çekirdeÄŸi 2.0.33, en son geliÅŸim aÅŸamasındaki çekirdek ise 2.1.79′dur.

Linux, gerçekten son yıllarda hızlı bir gelişme göstermiş, çeşitli ülkelerden birçok kullanıcıya erişmiş ve yazılım desteği günden güne artmıştır. Değişik kuruluşlar Linux sistemi ve uygulama yazılımlarını bir araya getirerek dağıtımlar oluşturmuşlar ve kullanımını yaygınlaştırmışlardır.

a) Avantajları

UNIX, iÅŸletim sistemine sahip bir bilgisayar kullanmak istiyorsanız ve bu iÅŸletim sisteminde platforma bağımlı bir yazılım kullanmıyorsanız, Linux ideal bir çözümdür. Linux ücretsizdir. Sadece iÅŸletim sisteminin maliyeti açısından deÄŸil, verdiÄŸi performans için ihtiyaç duyduÄŸu donanım açısından da çok ucuzdur. Ãœstüne üstlük çok kullanılan ve bol yedek parçası bulunan bir platform altında çalıştığı için belirli bir Linux sisteminin performansını artırmak için yapılması gereken yatırım, baÅŸka bir UNIX iÅŸ istasyonunu aynı oranda geliÅŸtirmek için gereken yatırıma göre çok düşüktür. Fakat ÅŸirketler bazında Linux’ un bedava bir iÅŸletim sistemi olması genelde göz ardı edilir.

Bir Linux makine, bu sayede sadece işletim sistemi açısından değil donanım olarak da ucuza gelmektedir. Linux, hızla geliştirilmektedir. Bu gelişimin en büyük yararı, eksikliklerin, kullanıcıların talepleri ve çabaları sonucunda hızla giderilmesidir. Linux diğer tüm işletim sistemlerine göre belirli bir donanım için daha hızlı destek verebilmektedir.

Linux, çok değişik donanımlar ve servisler için özel olarak hazırlanır. İşletim sisteminin temelini oluşturan çekirdek, kullanıcı tarafından da derlenebildiği için, bu derleme sırasında sadece kullanım amacına yönelik alt programlarla donatılır. Bu genel olarak daha sistemin performansını artırmaktadır. (Yani, SCSI donanımınız yoksa çekirdeğinizde SCSI ile ilgili alt programlara yer vermezsiniz)

b) Dezavantajları

Linux’ un serbestçe dağıtılıyor olması bir çok kiÅŸinin, bu iÅŸletim sistemine güvenmemesine yol açmıştır. Ciddi bir ÅŸey olsa, “bedava olmazdı!â€? kanısı oldukça yaygındır.

Linux’ un sürekli geliÅŸiyor olması en büyük dezavantajlarından biridir. Henüz tüm ihtiyaçlara cevap vermemesi (hala Windows 95/98/ME programlarının bazılarını çalıştıramıyor), geliÅŸimin bazı aÅŸamalarında top yekin deÄŸiÅŸiklikler yapılması, geliÅŸimi takip etmek için bazen sürekli yenileme yapılması, birçok kullanıcının bu iÅŸletim sistemine güvenmemesine yol açmıştır.

Linux, herhangi bir ticari destek altında gelişmemektedir. Bunun en büyük yararı işletim sisteminin, ticari kaygılar taşımamasıdır. Ancak bunun yanı sıra diğer işletim sistemlerinde olan teknik destek, dağıtım ve dokümantasyon alanlarında eksikleri vardır. Özellikle teknik destek eksikliği, anahtar teslim çözümlere alışmış kullanıcıların çokluğu Linux kullanıcılarının sayısını sınırlayan temel faktörler olmuşlardır.

Bu konudaki eksikliği gidermek için, çeşitli gönüllü kuruluşlar, kullanıcı grupları oluşmuştur. Zamanla Linux, teknik desteği ticari bir konu olarak ortaya çıkmıştır. Şu anda tüm Dünya’ da Linux çözümleri konusunda teknik destek veren, danışmanlar bulunmaktadır.

Linux işletim sistemini geliştirenlerin, ticari kaygılar gütmemeleri bazı ticari yazılımların, Linux üzerinde gelişmemesine sebep olmuştur. Linux üzerinde, belirli konularda diğer işletim sistemlerinden aşağı kalmayan yazılımlar bulunmasına rağmen (mesela, Star Office) , belirli bazı konularda çok zayıf kalmıştır (mesela oyunlar).

Linux, üzerinde yer alan çözümlerin hepsi, basit kullanıcıların rahatça kullanabileceği düzeyde değildir. Bazı çözümler, kullanıcıların belirli bir yazılım ve işletim sistemi bilgisine sahip olmalarını gerektirmektedir.

Sonuç olarak, diÄŸer iÅŸletim sistemleri ile yapamadığımız birçok uygulamayı, Linux sayesinde gerçekleÅŸtirebilirsiniz ve belirli bir donanım ile gösterdiÄŸi performansın bir çok iÅŸletim sisteminin üzerinde olduÄŸunu söyleyebiliriz. Ne var ki, her uygulama için Linux’ un ideal bir çözüm olarak ortaya çıkmadığının bilincinde olmak gerekir. Ama ilerleyen senelerde üzerinde geliÅŸtirilen uygulama yazılımları daha çok kiÅŸiyi baÅŸka iÅŸletim sistemleri kullanmaktan vazgeçirecektir.

c) Yazılım Özellikleri

Bir işletim sistemi, ne kadar mükemmel olursa olsun, uygulama yazılımlarının çokluğu ve kalitesi ile varolabilir. Herhangi bir Linux dağıtımı içerisinde, değişik amaçlara hizmet eden birçok yazılım bulunmaktadır. Ancak her geçen gün bu dağıtımlar da yer almayan yeni yeni yazılımlar çıkmaktadır.

Linux’ a özel veya Linux üzerinde geliÅŸtirilen yazılımların bazılarını internet sitelerinden bulmak mümkündür. Birkaçı elektronik devre tasarım yazılımları, oyun programları gibi birçok deÄŸiÅŸik yazılım bulunmaktadır. Programcılık ile uÄŸraÅŸan kimseler için de bir sürü imkan saÄŸlayan Linux üzerinde C, C++, Fortran, Java, Pascal, Ada, Perl, Tcl/Tk, ve diÄŸer derleyicileri, bunların dışında editörler, hata ayıklayıcıları bulunmaktadır.

Linux’ un bu denli sevilmesi ve yaygınlaÅŸması çeÅŸitli ÅŸirketlerin (Macintosh, Sun, IBM gibi) Linux üzerinde çalışan ticari yazılımlar geliÅŸtirmesine yol açmıştır.

Linux’ un hem konsolda (text) hem de grafik arabirimi olan X-window’ da Türkçe desteÄŸi vardır. Söz konusu desteÄŸin daha da yaygınlaÅŸtırılması ve genelleÅŸtirilmesi için çalışmalar devam etmektedir. Türkiye Linux Kullanıcıları Grubu tarafından yürütülen, Türkçe Linux Dağıtımı Projesi - TüLiDaP dahilinde TURKUAZ ortaya çıktı. Turkuaz, LINUX iÅŸletim sistemi üzerinde geliÅŸtirilen programların tüm Türkçe desteÄŸini bir araya getirmeyi ve bir dağıtım halinde sunmayı amaçlamaktadır.

DiÄŸer iÅŸletim sistemlerine belirgin avantajları vardır. Son örnek olarak Aralık 1997′ de Pentium tabanlı iÅŸlemcilerde, iÅŸlemciye bir makine dilinde bir dizi komut gönderildiÄŸinde makinenin çöktüğü açığa çıktı. Bu hatanın yaması Linux iÅŸletim sistemleri için 1 hafta gibi kısa bir sürede yazıldı. Fakat, diÄŸer iÅŸletim sistemleri için yamalar hala yapılmış deÄŸil.

Linux, dizayn aşamasından bu yana hep birden çok kullanıcıyı desteklemek amacıyla yazılmış ve buna göre programlanmıştır ve birden çok görevin, aynı anda yapılmasına olanak veren bir işletim sistemdir.

d) Shell Kavramı

Shell (kabuk), bilgisayar ile kullanıcı arasında baÄŸlantıyı saÄŸlayan ve Unix’ in bir parçası olan bir kavramdır. Girilen komutları bilgisayara iletir ve sonuçları kullanıcıya iletir. (DOS iÅŸletim sistemindeki Command.com gibi düşünülebilir)

e) Sistem Gereksinimi

Linux İşletim Sistemi, 8 MB gerçek bellek, 16 MB’ ı swap olmak üzere, toplam 24 MB’ lık hafıza alanında rahatlıkla gerçekleştirir. (Hatta bu belleğin, yarısın da bile çalışabilir)

f) Linux Çekirdeği (Kernel)

Çekirdek, kısaca Linux iÅŸletim sisteminde tüm hayati iÅŸlemlerden sorumlu olan yönetim kademesidir. (DOS’ taki Command.com gibi düşünülebilir.

Linux’ un çekirdeÄŸi bir bakıma sistemin beyni sayılır. Dünya üzerindeki dağıtımların hepsi (Mandrake, Red Hat, Caldera gibi) aynı çekirdeÄŸi kullanır, tek deÄŸiÅŸen ÅŸey dosya ve dizin yapısı, dağıtıma giren belgeler, paketler vs’ dir.

Çekirdek, sistemin düzgün çalışmasından, bilgisayar kaynaklarının düzenlenmesinden, kullanıcılarının görevlerinin sırayla yapılmasından, bellek denetiminden, yan birimlerin (CD-ROM, teyp, disket sürücü vb) çalışmasından ve benzeri işlemlerden sorumludur.

Aslında Linux, pek çok kullanıcının kafasına masaüstüyle, uygulama yazılımlarıyla, sunucu programlarıyla komple bir iÅŸletim sistemi olarak girmiÅŸ durumda. Ancak durum bundan biraz farklı. Linux, sistemin yönetimini ele alan çekirdeÄŸin (kernel) adına veriliyor. DerlenmiÅŸ hali yaklaşık 500Kb tutan çekirdek, kaynak kodlarıyla sıkıştırılmış halde 20Mb’dan fazla yer kaplıyor. Bu kadar alanda tüm donanım sürücüleri de bulunuyor.

g) Root

Sistemdeki en yetkili kullanıcı, bir başka deyişle sistemin imparatoru. Linux işletim sistemini yönetmek için root kullanıcısı parolasına gerek vardır. Genellikle ağ servisleri, sistem servisleri, kullanıcı açma ve kapama, yedekleme yapma için tüm işlemler root kullanıcısının görevidir ve sistemin tüm sorumluluğu da bu kullanıcıdadır.

h) GNU

Linux projesinin, bugünkü başarısının en büyük nedenlerinden birisi Özgür Yazılım Vakfı (Free Software Foundation - FSF) tarafından hamiliği yapılan GNU projesidir. GNU projesi kapsamında yüksek kalitede bir çok geliştirme ve uygulama yazılımı açık kaynak kodu ile birlikte özgürce dağıtılmaktadır. Bu bağlamda, Linux işletim sisteminin, yalnızca çekirdeğini oluşturmaktadır. Sistemin tüm diğer bileşenleri, GNU vb. kaynaklardan sağlanan özgür yazılım ürünlerinden oluşmaktadır.

Linux, çekirdeği (kernel) Linux B. Torvalds tarafından GPL (General Public License) altında tescillenmiştir. Her isteyen kendi kopyasını yapabilir, satabilir, başkalarına dağıtabilir.

Bu Yazıyı Paylaşın

ilgili Yazilar

Benzer yazı yok

Toplam Okunma: 566 | Bugünkü Okunma: 4 | En Son Okunma: 01.02.2012 - 23:35